OKULDA AHLAK EĞİTİMİ VE AHLAK ÖĞRETİMİNDE ÖRNEK OLAY İNCELENMESİ YÖNTEMİ

 Ahlâk eğitimi, ailede başlar, okul ile devam eder, hayat boyu bireyin çabalarıyla ve çevrenin etkisiyle oluşur. Ahlâk eğitiminin amacı, okuldaki tüm eğitim etkinliklerini tamamlamak, bağlamak, yüceltmek ve asilleştirmektir. Bu da tüm okulun görevidir, yani, ahlâk eğitimi okulun yöneticilerinden, hizmetlilerine kadar tüm görevlilerin sorumluluğu ve etkisi altındadır. Özellikle öğretmenlerin davranışları, ahlâk eğitimi konusunda çok etkilidir. Bu nedenle ahlâk eğitimi için tüm derslerin ve okulun tüm birimlerinin ortaklaşa çalışmaları önemlidir.

Ahlâk eğitiminin okulun tüm birimleri ve elemanlarının sorumluğu içerisinde olmasına rağmen, ilk ve orta dereceli okullarımızda, adı üstünde Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersi, zorunlu dersler arasında yer almaktadır. Bu dersin amaç ve konuları; dinin, inanç, ibadet, ahlâk esaslarına göre şekillenmektedir. İşte bu nedenden bu dersin, ahlâk eğitimine katkısı diğer derslere göre daha somuttur.

Eğitimde “ne öğreteceğiz?” sorusunun cevabı eğitimin amaçlarını, “nasıl öğreteceğiz?” sorusunun cevabı öğretim yöntemlerini, “ne ile öğreteceğiz?” sorusunun cevabı eğitim araç ve gereçlerini, “eğitimin sonunda ne kadar öğrettik?” sorusunun cevabı ise ölçme ve değerlendirme konusunu oluşturur.

“Nasıl öğretmeliyim?” sorusu, hemen her öğretmenin sürekli zihnini kurcalayan bir soru olmuştur. Öğretmenlerin öğretim yaklaşımları konusundaki düşünceleri, kendi öğrenimleri süresince aldıkları derslerde öğrendikleri veya kendi öğretmenlerinden gördükleri yanında, kişisel deneyim ve gözlemleri, okuldaki meslektaşlarıyla gerçekleştirdikleri diyaloglar, katıldıkları hizmet içi kurs, seminer vb. yollarla oluşur.

Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersiyle ilgili, bir çok çalışma yapılmıştır. Ancak bu çalışmalarda ders ünite ve konuları bir bütün olarak ele alınarak incelenmiştir. Hâlbuki ders programında, dinin, inanç, ibadet, muamelat ve ahlâk esaslarıyla ilgili konular bulunmaktadır. Her ne kadar bu konular, birbirine çok yakın hatta iç içe girmiş olsalar bile öğretim açısından farklılık arz etmektedir. Genel olarak ahlâkî konular, daha çok tutumlar, alışkanlıklar, duygular yani duyuşsal alandaki öğrenmelerden oluşmaktadır. Bunun sonucu olarak, ahlâkî konuların öğretiminin de farklılıklar göstermesi normaldir. Bu, ahlâkın dinden ayrılması düşüncesine dayanmamaktadır. Zaten böyle bir ayrım, ne İslâm dini açısından, ne de bugünkü DKAB ders programları açısından mümkün değildir.

Bu çalışmada, ahlâkî konuların öğretiminde kullanılabilecek çağdaş öğretim yöntemlerinden örnek olay incelemesi yöntemi açıklanmıştır. Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Girişi oluşturan birinci bölümde, problem açıklanmıştır. İkinci bölümde, ahlâk, ahlâk gelişimi ve eğitimi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, öğrenme öğretme süreçleri kısaca açıklanmıştır. Dördüncü bölümde, örnek olay incelemesi yöntemi açıklanırken, son bölümde ise örnek olay incelemesi yönteminin uygulandığı günlük ders plânları yer almıştır.

Bu çalışmanın hazırlanmasında ve basımında emeği geçen tüm ilgililere teşekkür eder, çalışmanın bütün eğitimcilere yararlı olmasını dilerim.

Prof. Dr. Mehmet Zeki AYDIN